Rodzaje i właściwości tynków elewacyjnych?

Tynki elewacyjne dzielimy na trzy podstawowe grupy:

- tynki mineralne (grupa nieorganiczna)

- tynki akrylowe i silikonowe (grupa organiczna, nazywa też żywiczną)

- tynki polikrzemianowe i silikatowe, które leżą pomiędzy organicznymi i nieorganicznymi.

Tynki mineralne to tynki nieorganiczne. Spoiwem w tynkach mineralnych jest cement z dodatkiem polimerów poprawiających ich przyczepność. Ich główną zaletą jest łatwość układania, wysoka paroprzepuszczalność, wysoka alkaiczność, odporność na czynniki atmosferyczne i rozwój mikroorganizmów. Główne wady to wysoka nasiąkliwość i mała odporność na zabrudzenia.

Tynki akrylowe to tynki organiczne. Spoiwem w tynkach akrylowych jest żywica akrylowa. Główne ich zalety to: elastyczność, łatwość układania (także w niskiej temperaturze), dobra przyczepność, mała nasiąkliwość, odporność na czynniki atmosferyczne, zabrudzenia i uszkodzenia. Główna wada to niska paroprzepuszczalność.

Tynki silikonowe to tynki organiczne. Spoiwem w tynkach silikonowych jest żywica silikonowa. Główne ich zalety to: elastyczność, łatwość układania, dobra przyczepność, bardzo mała nasiąkliwość, odporność na czynniki atmosferyczne, zabrudzenia i uszkodzenia oraz wysoka paroprzepuszczalność.

Tynki silikatowe to tynki, które z punktu widzenia spoiwa, sposobu wiązania czy właściwości leżą pomiędzy tynkami organicznymi i nieorganicznymi. Spoiwem w tynkach silikatowych jest szkło wodne (z reguły potasowe). Ich zalety to wysoka paropszczepuszczalność, wysoka alkaiczność, odporność na czynniki atmosferyczne i rozwój mikroorganizmów. Główne wady to wysoka nasiąkliwość i mała odporność na zabrudzenia. Także trudność w aplikacji oraz restrykcyjne wymagania dotyczące temperatury otoczenia podczas ich układania – określa się je że wymagają "laboratoryjnej" pogody.

Tynki polikrzemianowe, to tynki o podobnych właściwościach jak tynki polikrzemianowe, ale ich spoiwem jest modyfikowane szkło wodne (ta modyfikacja jest opatentowana). Dzięki temu tynki polikrzemianowe mają dużo niższe pH (8-9) niż tynki silikatowe (12-13). To z kolei umożliwia barwienie tynków polikrzemianowych na dużo większą liczbę barw i jednocześnie uzyskany kolor jest trwalszy i bardziej odporny na odbarwienia. Niższe pH nie jest tak szkodliwe dla pracowników a także dla szkła okiennego, stolarki okiennej i obróbek blacharskich. Zachlapanie tynkiem o wysokim pH z reguły pozostawia ślady na zachlapanych powierzchniach. W odróżnieniu od tynków silikatowych tynki polikrzemianowe wysychają od wewnątrz na zewnątrz. Dlatego też nie muszą mieć aż tak restrykcyjnych warunków pogodowych.

Jaki tynk elewacyjny wybrać - na co zwrócić uwagę?

Dobrą elewację można zrobić tylko wtedy, gdy właściwy rodzaj tynku dostosujemy do potrzeb konkretnego budynku. Jego właściciel nie tylko powinien brać pod uwagę aspekt ekonomiczny i wizualny, czyli wybór nie powinien polegać jedynie na wyborze koloru, faktury (np. baranek, kornik) czy wielkości uziarnienia (np. 1,5, 2 mm itd.). Tylko w głównej mierze powinien skupić się na jego właściwościach i stojąc przed wyborem rodzaju tynku powinien zadać sobie dwa podstawowe pytania. W jakiej technologii postawiono ściany budynku oraz w jakim środowisku one się znajdują?

W jakiej technologii postawiono ściany budynku?

Jeżeli jest to ściana dwuwarstwowa (mur + ocieplenie) to wybór zależy od rodzaju materiału z jakiego wykonano ocieplenie. W przypadku styropianu można wybrać każdy rodzaj tynku – bowiem nie ma znaczenia w jakim stopniu jest on paroprzepuszczalny, ponieważ sam styropian jest największą barierą na jaką może napotkać para wodna. Natomiast jeżeli jest to wełna mineralna to nie można wybrać tynku akrylowego, który jest najmniej paroprzepuszczalny z wszystkich.

Jeżeli jest to ściana jednowarstwowa (nieocieplona) to należy sprawdzić w karcie technicznej producenta materiału z którego postawiono ścianę budynku jaki rodzaj tynku zaleca. Chodzi o to, aby tynk nie zmniejszył maksymalnego strumienia pary wodnej przechodzącej przez otynkowany mur i tym samym nie doprowadził do zawilgocenia przegrody i zniszczenia połączenia muru z tynkiem. Ale tak naprawdę jest to mało prawdopodobne – może wystąpić jedynie przy tynku akrylowym.

W jakim środowisku / otoczeniu postawiono ściany budynku?

Jeżeli dom znajduje się w centrum miasta, przy ruchliwej drodze, fabryce czy innym źródle ciągłego zanieczyszczenia to wybór powinien być między tynkiem akrylowym a silikonowym. Po pierwsze dlatego że tynki te są mało nasiąkliwe, brudzą się tylko powierzchniowo i łatwo można je wyczyścić. A z tych dwóch najlepszym wyborem będzie tynk silikonowy o najniższym stopniu nasiąkliwości – określany często jako samoczyszczący, ponieważ mniejsze zabrudzenia usuwają się z niego same wraz z opadami deszczu. Po drugie tynki akrylowe i silikonowe zawierają polimery, które powodują że tynki te są elastyczne co pośrednio ma znaczenie przy przenoszeniu drgań od ruchu samochodów. Takich właściwości nie mają tynki mineralne, polikrzemianowe i silikatowe. Są to tynki nasiąkliwe, co oznacza że na nich oprócz zabrudzeń powierzchniowych pojawiają się trudne do usunięcia zabrudzenia strukturalne. A ich nie da się usunąć np. myjką ciśnieniową, bowiem próba umycia może doprowadzić do uszkodzeń mechanicznych.

Jeżeli dom znajduje się w miejscach gdzie są duże skupiska zieleni, w lesie itd., to istnieje wysokie ryzyko, że na elewacji pojawi się korozja biologiczna, czyli ściany będą pokrywać się zielonym nalotem. W takim wypadku wybór powinien być między tynkiem mineralnym, polikrzemianowym a silikatowym. Dlatego że tynki te są wysoce alkaliczne, co stanowi ich naturalną barierę przed atakiem mikroorganizmów (alg, glonów, grzybów, mchów, pleśni itd.). Ich przeciwieństwem są tynki akrylowe i silikonowe, które mają w swoim składzie związki organiczne, które są doskonałą pożywką dla rozwoju mikroorganizmów. Mimo, że coraz częściej są dodawane do nich biocydy czy fungicydy, które ograniczają rozwój mikroorganizmów to związki te są rozpuszczalne w wodzie i po pewnym czasie zostaną wypłukane przez deszcz. Pewną ochroną przez korozją biologiczną może być ich mała nasiąkliwość. Trzeba jednak wiedzieć, że przy dużym nasyceniu powietrza zarodnikami, dużej wilgotności i braku zabezpieczenia elewacji przed deszczem to żaden z tynków nie daje gwarancji ze elewacja nie będzie się zazieleniać. Wszystkie mikroorganizmy potrzebują do życia wody, więc niezwykle istotne jest tutaj poprawne wykonanie okapu dachu – co ograniczy zawilgocenie ścian przez deszcz, a dostęp słońca szybko je osuszy.

Jaki tynk cienkowarstwowy ostatecznie wybrać, co należy jeszcze wziąć pod uwagę?

Tak jak wspomniałem wyżej trzeba wziąć pod uwagę kilka czynników jak: technologię w jakiej postawiono mur, czym i czy w ogóle jest ocieplony, czy w pobliży znajdują się skupiska zieleni. Jednak nie należy zapomnieć np. też o kosztach jego „wytworzenia” i robocizny. Takim przykładem jest tynk mineralny, który jest sprzedawany jako produkt suchy (przeważnie w workach po 25 kg). Mimo że w zakupie jest zdecydowanie tańszy od całej reszty to przygotowanie go do użycia jest stosunkowo pracochłonne (należy go zmieszać z wodą, użyć wiertarki itd.). A w przypadku wyboru innych kolorów niż pastelowe, należy doliczyć dodatkowy koszt zakupu farby jak i dodatkowy koszt robocizny czyli pomalowania elewacji. Takich problemów unikniemy wybierając tynki barwione w masie – sprzedawane jako produkt mokry (przeważnie w wiadrach 25/30 kg) w formie gotowej do użycia. Ponadto można je zabarwić na niemalże dowolny kolor - z wyjątkiem tynków silikatowych. Więc jeśli chodzi o różnorodność kolorów to najszerszą ich gamę mamy decydując się na tynk akrylowy lub silikonowy. Należy tylko pamiętać, że elewację w intensywnych, ciemnych kolorach będą absorbować więcej promieniowania słonecznego niż elewacje jasne. W efekcie ściany ciemniejsze nagrzewają się w większym stopniu i może to doprowadzić do pęknięć tynku. Dlatego też zaleca się wybór takich kolorów, dla których współczynnik Y jest większy od 20%. Współczynnik Y określa jasność koloru i mieści się w przedziale od 0% do 100%, gdzie 0% oznacza kolor czarny a 100% kolor biały. Kolory poniżej 20% można zastosować tylko do zaakcentowania niewielkich elementów architektonicznych na elewacji. Również ważnym aspektem jest też łatwość układania. Tutaj wszystkie rodzaje tynków – z wyjątkiem tynków silkatowych są łatwe do położenia i każdy wykonawca powinien sobie z nimi poradzić.